Posts

Voor wie is de stad?
Op verschillende plekken zie je de laatste tijd weer discussies ontstaan of nieuwbouw voor de middenklasse niet zorgt voor een verdringing van lagere inkomens. De term gentrification - een geliefd onderwerp in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw – staat daarmee weer op de agenda. Welke lessen uit het verleden zijn te trekken voor de huidige discussie in onder andere Rotterdam?

0

Pop-up City
Na het succes van het blog is er nu het boek: Pop-up city. Beide gaan over de invloed van spontane, tijdelijke burgerinitiatieven op de geplande stad.  Het boek doet een belangrijk pleidooi voor een stedelijke planning waarin voldoende flexibiliteit wordt ingebouwd zodat er voldoende ruimte is voor innovatieve en tijdelijke activiteiten van gebruikers. In het boek staan zeker honderd voorbeelden, variërend van leuke ideeën tot interessante projecten die het stedelijk landschap hebben veranderd…

0

Leeszaal Rotterdam West: de democratische reactie
Onlangs was ik op bezoek in de Leeszaal in Rotterdam West. Een publieke ontmoetingsplaats die wordt gerund door bewoners waar taal, cultuur, verbeelding en participatie samenkomen. Alles volgens het principe van ‘halen en brengen’: in de vorm van tijd, kennis, ervaring, spullen, geld en netwerk. Dit veel geprezen bewonersinitiatief draait nu anderhalf jaar op volle toeren waardoor het mogelijk is om de eerste lessen te trekken.

0

We Own The City
In juni van dit jaar was in Amsterdam de boekpresentatie van ‘We Own The City’. Een boek over de opkomst van burgerinitiatieven binnen de wereld van de stedelijke planning. De focus in het boek ligt op de manier waarop de systeemwereld ('top-down players') omgaat met deze lokale initiatieven. Het resultaat is een boek met beschrijvingen van inspirerende stedelijke ontwikkelingsprocessen van over de hele wereld. 

0

Op zoek naar nieuwe verhoudingen
Stroom Den Haag organiseert dit jaar de zogenaamde Stadsklas. Gesprekken op locatie over ruimtelijke veranderingsprocessen, waarbij alternatieve en innovatieve praktijken van bewoners, kunstenaars, architecten en publieke ontwikkelaars centraal staan. Vorige week vrijdag was de aftrap in Amsterdam Noord, bakermat van een groot aantal inspirerende bewonersinitiatieven. Maar hoe ga je als professionele partij om met deze initiatieven?

0

Het zelfoplossend vermogen van de stad
Nadat de storm rondom de begrippen Civil society, Actief Burgerschap, Doe-democratie en Participatiesamenleving net weer even was gaan liggen, gaf de Raad voor de Leefomgeving vorige week opnieuw voeding aan de zoektocht naar burgerkracht. In hun nieuwste advies ‘Toekomst van de Stad’ houden zij een pleidooi om het zelfoplossend vermogen in de samenleving beter te benutten. Het is niet te hopen dat beleidsmakers en politici dit als een vrijbrief zien om zich volledig terug te trekken. Zorgvuldi…

2

Torre David; een informele stad in een flatgebouw
In Caracas staat een niet afbouwde wolkenkrabber van 45 verdiepingen, genaamd Torre David. Ondanks de fysieke tekortkomingen is het kantoorgebouw omgebouwd tot een thuis voor meer dan 750 families. Urban-Think Tank, een interdisciplinaire ontwerpstudio, studeerde een jaar lang de fysieke structuur en de zelforganisatie die deze ruïne ombouwde tot een krakerspand. Dit proces, waar de geplande stad de geleefde stad ontmoet, is samengevat in een schitterend boek.

0

Triumph of the City
Het is waarschijnlijk een van de meest positieve boeken over steden van de laatste tijd: 'Triumph of the City'. Geschreven door Edward  Glaeser, Professor of Economics op Harvard University. De rode draad is dat ideeën makkelijker verspreiden in dichtbevolkte gebieden. “We must free ourselves from our tendency to see cities as their buildings, and remember that the real city is made of flesh, not concrete”. Een samenvatting en recensie van dit veel geprezen boek in de Amerikaanse vaklit…

0

De neergang en opkomst van lokale winkelstraten
Van 2013 tot 2015 onderzoekt de Rotterdamse Academie van Bouwkunst de rol en betekenis van de straat als sociale ruimte. Als de plek waar vormgeving, sociale structuren, economische netwerken, culturele patronen en politieke processen samenkomen en elkaar beïnvloeden. Afgelopen donderdag werd in dit kader een lezing gegeven door onder andere Sharon Zukin, specialist op het gebied van ‘Urban Culture’.

0

Het creëren van levendige, publieke ruimten: de kracht van observeren, bewonerswensen en activiteiten
Vorige week gaf Fred Kent, de directeur en oprichter van ‘Project for Public Spaces’ een inspirerende lezing over ‘placemaking’: een vraaggerichte aanpak om openbare ruimten te verbeteren. Dit op basis van jarenlange ervaring. Zo werkte Kent onder andere aan het Bryant Park en Times Square in New York. “We have to turn everything upside down, to get it right side up.”

0

Interactieve straatkunst
Deze maand onthult de wereldberoemde graffiti-artiest Banksy iedere dag in New York een nieuw kunstwerk in de openbare ruimte. Verbluffende straatkunst waarmee hij iets grappigs, ontroerend of bijzonders vertelt. Het kan echter nog een stapje verder: interactieve straatkunst. Mijn absolute favoriet is daarbij Candy Chang. Zij laat aan de hand van voorwerpen in de openbare ruimte mensen nadenken over hun geheimen, wensen en gedachten en daagt ze vervolgens uit om deze met de wereld te delen.

1

De Bijlmermeer: de stad van morgen is verleden tijd
Hét voorbeeld van de ‘geplande stad’ in Nederland is de Amsterdamse Bijlmermeer. In de jaren zestig wordt de hoogbouwwijk aangekondigd als de ‘stad van morgen voor de mens-van-nu’. 45 jaar na de bouw is nog maar weinig terug te zien van het oorspronkelijke concept. Frank Wassenberg, jarenlang onderzoeker in het grootste vernieuwingsgebied van Nederland, promoveerde dit jaar op de ‘ideeën, opkomst, verval en vernieuwing’ van grootschalige flatwijken. In zijn Engelstalige dissertatie geeft hij ee…

1

Een nieuw icoon: Rotterdam CS
Hoe ver gevorderd moet een bouwproject zijn voordat je het de hemel in mag prijzen? Het nieuwe Centraal Station van Rotterdam is namelijk nog niet helemaal af, maar wat een prachtig staaltje architectuur. Licht, lucht en ruimte komen op alle mogelijke manieren tot volle wasdom. Een feest voor de reiziger.

7

Leefbaarheid: meer dan een badkamer
Een keer in de zoveel tijd verschijnt er een (wetenschappelijk) onderzoeksrapport die bepaalde sociale interventies ter discussie stelt. Dat is goed, want dat houdt iedereen scherp. Aan de andere kant is het wel van belang dat je weet welke onderzoeksmethodiek is gebruikt en hoe de leefbaarheid is gedefinieerd, voordat je overhaaste conclusies trekt.

1

Caïro: een stad in transitie
Het is al weer meer dan twee jaar geleden dat de Arabische lente tot volle wasdom kwam in Egypte. Hoewel de gevolgen nog altijd niet helemaal te overzien zijn, maakt Caïro zich wel op voor de zoveelste wedergeboorte. Door de politieke hervormingen ontstaan er namelijk nieuwe krachtenvelden en mogelijkheden voor stedelijke ontwikkelingen. En dat is nodig, want het huidige stedelijk netwerk hangt als los (woestijn)zand aan elkaar.   

1

Een verschil van dag en nacht
De stad in de nacht. Een ander ritme, andere mensen, andere omgangsvormen. Gek genoeg is het nachtleven in steden nog een onontgonnen terrein in stedelijk onderzoek. Het onlangs uitgekomen boek ‘Amsterdam Noir’ wekt daardoor bij voorbaat al nieuwsgierigheid op. Een bundeling van korte artikelen, geschreven door medewerkers van de Dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Amsterdam, over de donkere kanten van de hoofdstad. Daarbij geven ze ook een voorzichtig kijkje in het nachtleven.
Als er e…

1

Obama en stedelijk beleid: na het zaaien het oogsten?
In een vorige bijdrage keken we naar de rol en invloed van Amerikaanse presidenten op stedelijk beleid. Daaruit bleek dat het een relatie was van vallen en opstaan en dat er sinds de jaren zeventig geen president meer was geweest die het thema echt durfde op te pakken. President Obama zette het in 2009 wel hoog op zijn lijstje van binnenlandse politiek. Wat is zijn visie en welke resultaten zijn er tot nu toe gehaald? Een terug- en vooruitblik.

0

Bubbling under: Amerikaanse presidenten en stedelijk beleid
De relatie tussen Amerikaanse steden en de nationale overheid is er een van vallen en opstaan. Afhankelijk van de tijdgeest en het soort president bemoeit het Witte Huis zich in meer of mindere mate met de stad en/of haar bewoners. Met de komst van president Obama was er voor het eerst sinds de jaren zeventig weer een president die het thema echt durfde op te pakken. Wat heeft hij in gang gezet en hoe ging het zijn voorgangers af? Een terugblik.

0

Smaken verschillen*
De meeste politici, onderzoekers en beleidsmakers zijn dol op statistieken. Alsof de complexe wereld van buiten is af te lezen van een computerscherm. Els Desmet en Annemarie Sour deden het tegenovergestelde. Zij brachten vorig jaar een groep jonge allochtone stadsvrouwen uit Rotterdam Zuid in beeld en publiceerde een boek met schitterende citaten. Onlangs deden ze op kleinschalig niveau een soortgelijke verkenning in Den Haag. Het resultaat: persoonlijke verhalen die inzicht geven in be…

0

Tweedehands steden
Hoe moeten we binnen onze steden omgaan met de crisis? Het is ondertussen al zo vaak onderwerp geweest van essays, discussieplatforms en congressen dat we kunnen vaststellen dat daar nog wél een markt voor is. Op de ‘Urbanism Week’ van de TU Delft deden architecten, stedenbouwkundigen en planners vorige week een poging dit vraagstuk te ontrafelen. Het herbestemmen van bestaande gebouwen en plekken was daarbij het meest gegeven antwoord.

0

Straatkunst: spelen met de stad
Je hebt straatkunst en straatkunst. Mijn favorieten zijn diegene die de openbare ruimte gebruiken en soms misbruiken om iets grappigs, ontroerend of bijzonders te laten zien. Straatkunst waarbij je net even wat langer moet kijken of het klopt wat je ziet. Afbeeldingen die je op details in gebouwen of straten attenderen, die je anders nooit had gezien. Soms zijn ze heel groot en soms heel klein, maar in alle gevallen zetten ze de tijd even stil en ben je je meer bewust van je omgeving. Bij deze …

0

Geen woorden, maar daden
Afgelopen vrijdag was ik in Rotterdam omdat KEI, het kenniscentrum voor stedelijke vernieuwing, in haar huidige vorm ophoudt te bestaan. Ter gelegenheid daarvan organiseerde ze een inspirerende wandeling door Rotterdam Noord. Een bruisend stadsdeel met een grote verscheidenheid aan bouwstijlen, woningtypen, bewoners en ondernemers. Maar wat vooral inspireerde waren de projecten rondom het Hofplein waar druk wordt geëxperimenteerd met nieuwe stedelijke strategieën. Initiatieven van onderop, waar…

0

Oranjekoorts geeft kleur aan openbare ruimte
Velen hebben het belang van de buurt als integratiekader gerelativeerd. Buren zijn niet meer zoals vroeger op elkaar aangewezen. Sociale cohesie zou ver te zoeken zijn. Buren zouden alleen nog een LAT-relatie met elkaar hebben ('living-apart-together'). De versieringen tijdens grote voetbaltoernooien lijken echter een tegenovergesteld beeld te laten zien. Hele straten worden oranje gekleurd. Met elkaar wordt er keihard gewerkt om de ‘oranjestraat van de stad’ te worden. Bij deze spontan…

0

En straks? Het Londen van na de Olympische Spelen
De Olympische Spelen worden steeds meer gebruikt als katalysator voor stedelijke ontwikkeling. In een vorige bijdrage zagen we echter ook dat de erfenis van dit mega-evenement per stad en individu verschilt. In Londen is dat niet anders. Ook hier speelt het spanningsveld tussen de geplande (Olympische) stad en geleefde (bestaande) stad.

0

Olympische Spelen: de erfenis voor de stad
Het is bijna zover. De Olympische Spelen. Nauwlettend gevolgd door sportliefhebbers, maar ook door stedelijke onderzoekers. De vraag is immers ook welke impact de Spelen op een stad hebben. In financiële zin, maar vooral ook op het gebied van stedenbouw, ruimtelijke ordening en de lokale bevolking. De consequenties verschillen per Olympische stad en worden voor een groot deel bepaald door met welke bril je naar het geheel kijkt. Een historisch overzicht van de belangrijkste plussen en minnen.

0

Tactical Urbanism (deel 2): Urban Knitting, Chairbombing en Streetpianos
Wie de leefbaarheid van steden wilt verbeteren, kan dat doen via grootschalige interventies op buurtniveau, maar vaak is het straat- of complexniveau veel effectiever. Dat is immers het schaalniveau waar de gebouwde omgeving samensmelt met haar gebruikers. Waar de interactie plaatsvindt tussen de geplande en geleefde stad. Om die interactie te bevorderen, ontstaan er steeds meer kleinschalige, informele initiatieven. Te groeperen onder de noemer van ‘Tactical Urbanism’: tijdelijke aanpassingen …

1

Inverdan te Zaanstad
Ik was vorige week in Zaanstad. Of beter gezegd, Zaandam. Een van de zeven kernen van Zaanstad. De gemeente die onder andere bekend is van de Zaanse Schans (molens!), de Albert Heijn en Verkade. Het is ook de stad waar je op bijna iedere hoek van de straat wel weer een nieuwe architectuurstijl vindt. Een gevolg van de eeuwenlange incidentenstedenbouw en de behoefte van Zaanstad om wonen en bedrijvigheid te mengen. Er is nu echter een nieuwe attractie: het centrum. Inverdan geheten. De vraag die…

2

New York's Grid
In 2011 was het 200 jaar geleden dat New York begon aan de aanleg van zijn befaamde schaakbordpatroon. Een matrix van loodrecht op elkaar staande straten. Een knap staaltje stedenbouw dat de stad heeft gevormd tot wat die nu is. Een historisch overzicht (incl. een fantastische interactieve kaart).

0

Tactical Urbanism: Park(ing) day
'Tactical urbanism' is helemaal in. Dit is een koepelterm voor kleine, experimentele initiatieven die ervoor zorgen dat straten, pleinen en gebouwen leefbaarder worden. Het gaat vaak om informele, vernieuwende bewonersinitiatieven van tijdelijke aard die de interactie tussen de fysieke omgeving en haar gebruikers vergroot.

1

Arrival City
De Brits-Canadese journalist Doug Saunders schreef in 2011 de bestseller 'Arrival City' over de trek naar de stad. Een proces dat er voor heeft gezorgd dat er sinds vorig jaar wereldwijd meer mensen in de stad wonen dan op het platteland.

0

Jong spreekt jong
Beleidsmakers en politici zijn dol op statistieken. Cijfers worden daarbij vaak als de waarheid gepresenteerd, terwijl de onderzoeksmethoden, de manier van tellen en het type respondenten vaak van grote invloed zijn op de daadwerkelijke betekenis van een cijfer.

Zo werden er bij de aanwijzing van de veertig zogenaamde krachtwijken door voormalig minister Vogelaar grote vraagtekens gezet bij de daarvoor gebruikte indicatoren. Zo zou het aandeel sociale huurwoningen en allochtonen iets zeggen of…

0

Civic economy
Onderlinge betrokkenheid, actief burgerschap en de zelfredzaamheid van bewoners. Thema’s die, mede ingegeven door bezuinigingen, steeds meer op de voorgrond komen te staan. Maar bestaat deze ‘civil society’ wel in Nederland? Wat mogen we verwachten van het zelforganiserend vermogen van bewoners? En in hoeverre kan je dit als gemeente of corporatie stimuleren of faciliteren?
Voor wie sceptisch is over de 'civil society', zoals ondergetekende, moet het ‘Compendium for the civic economy’ e…

0